U heeft zojuist een aanzienlijk bedrag ontvangen (een erfenis, de verkoop van een onroerend goed, een uitzonderlijke bonus,...). U staat aan de rand van het zwembad: het kapitaal is beschikbaar, de doelallocatie is bepaald, en toch aarzelt u. Moet u er meteen induiken, ook al kan de markt net daarna omdraaien? Geleidelijk binnenstappen, voet voor voet, om de tijd te nemen om vertrouwen op te bouwen? Of wachten tot de omstandigheden gunstiger lijken?
Dit is de vraag die wij het vaakst horen van onze klanten: "Is dit echt het juiste moment om te beleggen?"
Het korte antwoord: niemand kan de evolutie van de financiële markten op korte termijn voorspellen. Het lange antwoord vindt u hieronder.
Een aanzienlijk bedrag in één keer beleggen is, psychologisch gezien, een van de moeilijkste beslissingen die er bestaan. De angst om 'slecht te timen', om net voor een correctie in te stappen, is diep menselijk. En toch is die angst vaak de vijand van de prestatie op lange termijn.
Als passief beheerder doen wij noch aan individuele aandelenselectie, noch aan market timing, d.w.z. de kunst om de hoogte- en dieptepunten van de markten te voorspellen. En terecht: decennia van academisch onderzoek hebben aangetoond dat deze voorspelling in de praktijk onmogelijk consistent kan worden gedaan. Wat wel mogelijk is, is het aannemen van een gestructureerde en rationele aanpak tegenover de vraag van het instapmoment op de markten.
Wanneer een klant over een beschikbaar kapitaal beschikt om te beleggen, bieden zich drie strategieën aan:
a) De Lump Sum: onmiddellijk en volledig beleggen
Het volledige kapitaal wordt in één keer belegd, in overeenstemming met het doelrisicoprofiel. Dit is het equivalent van 'in het water duiken'.
b) Onmiddellijk beleggen, maar met een licht verlaagde allocatie
Het kapitaal wordt volledig en onmiddellijk belegd, maar met een aandelenblootstelling die 10 tot 20% lager ligt dan het doelrisicoprofiel op lange termijn. De doelallocatie wordt op twee manieren bereikt, afhankelijk van de marktontwikkeling. Als de markten stijgen, drijft het aandelengedeelte mechanisch naar de definitieve allocatie. Als er een significante correctie optreedt (van ongeveer 20%), zal de herbalancering van de portefeuille de gelegenheid zijn om direct naar de eindallocatie te herbalanceren. In beide gevallen convergeert de klant naar zijn doelprofiel zonder cash in reserve te hebben gehouden.
c) De DCA (Dollar Cost Averaging): het kapitaal gespreid in de tijd inzetten
Het kapitaal wordt in regelmatige schijven belegd over een bepaalde periode (6, 12, 24 maanden...). Dit is het equivalent van 'geleidelijk het water ingaan'. De DCA dekt in werkelijkheid twee zeer verschillende situaties, die het belangrijk is te onderscheiden (zie kader hieronder).
Het mechanisme van de DCA is altijd hetzelfde: een vast bedrag beleggen met regelmatige tussenpozen. Maar de context waarin het wordt toegepast, verandert alles.
Wanneer het kapitaal al volledig beschikbaar is, is de DCA een bewuste keuze voor spreiding. Dit is precies de situatie die het academisch onderzoek bestudeert en, meestal, in vraag stelt ten opzichte van de lump sum: door een deel van het kapitaal in cash te houden, betaalt de belegger een reële opportuniteitskost.
Wanneer de liquiditeiten gespreid binnenkomen (regelmatige overschotten op professionele inkomsten, geleidelijke herinvestering van een dividend of bonus die in één keer ontvangen is, waarbij de nodige reserve voor het dagelijks verbruik wordt bewaard), is de DCA geen tactische keuze: het weerspiegelt eenvoudigweg de realiteit van de beschikbare cashflows. In dat geval vormt het een gezonde en natuurlijke beleggingsdiscipline, die mechanisch de gemiddelde aankoopprijs nivellert zonder gedragsmatige vooroordelen te genereren.
De intuïtie achter de lump sum is eenvoudig: de markten hebben een historische neiging om te stijgen. Hoe langer uw kapitaal blootgesteld is aan de markten, hoe groter de kans om te profiteren van deze langetermijnstijgingstrend. Door in cash te blijven in afwachting van 'het juiste moment', betaalt u een reële opportuniteitskost.
Dimensional Fund Advisors, een van de meest rigoureuze beheerders op het gebied van toegepast academisch onderzoek, heeft deze vraag bestudeerd aan de hand van gegevens die teruggaan tot 1926. Hun conclusie is duidelijk: onmiddellijk beleggen levert gemiddeld een hoger rendement op dan geleidelijk instappen.
Onze eigen analyses over de periode 2005-2024, op basis van een 60/40-portefeuille (60% aandelen, 40% obligaties) en een simulatie op 100.000 EUR, bevestigen deze vaststelling. De onderstaande tabel toont, voor elke geteste spreidingsduur, in welke verhouding de lump sum het haalt van de DCA:
Ongeacht de gekozen spreidingsduur, wint de lump sum in 2 op de 3 gevallen. De andere sleutelcijfers van onze analyses:
Buiten de cijfers om vertoont de geleidelijke instap een vaak onderschat gedragsrisico: het vermenigvuldigt de gelegenheden om de beslissing uit te stellen.
Stel u een belegger voor die besluit zijn instap te spreiden over vier kwartalen. Twee typische scenario's volgen elkaar op:
In beide gevallen stelt de belegger uit. Wat een gestructureerde strategie zou moeten zijn, verandert in een nieuwe vorm van vermomd market timing, met bovendien hogere transactiekosten en verlengde cashposities. Cash beschermt immers niet tegen inflatie en stelt bloot aan een bancair tegenpartijrisico. Bij DDEL beschouwen wij het aanhouden van buitensporig veel cash op zichzelf als een risico, en niet als een bescherming.
Wij erkennen dat niet alle klanten zich comfortabel voelen bij het idee om volledig in één keer in te stappen. Voor deze klanten biedt optie b) een redelijk compromis.
Het principe: het volledige kapitaal onmiddellijk beleggen, maar met een aandelenblootstelling die iets lager ligt dan het doelprofiel. Bijvoorbeeld, een klant met een profiel van 70% aandelen stapt in op 55% aandelen. Hij is onmiddellijk belegd (er is geen slapende cash) en convergeert naar zijn definitief profiel naargelang de marktomstandigheden: natuurlijk als de markten stijgen, of via herbalancering als er een correctie van ongeveer 20% optreedt, in welk geval de herbalancering rechtstreeks naar de eindallocatie gaat.
Het voordeel van deze aanpak: de klant zit vanaf het begin in het water, terwijl hij geniet van een psychologisch "kussen" tegenover eventuele initiële volatiliteit. Hij aanvaardt echter een iets lager verwacht rendement tijdens de overgangsperiode.
Onze voorkeur gaat duidelijk naar optie a) wanneer een kapitaal in één keer beschikbaar is en, marginaal, naar optie b) als dat de klant geruststelt. De DCA kan in deze context geruststellend lijken, maar het is eerder een emotionele reactie dan een financieel optimale strategie. Wanneer de liquiditeiten echter op natuurlijke wijze gespreid binnenkomen, is geleidelijk beleggen geen gedragsmatige vertekening: het is de enige aanpak die zinvol is.
Niemand kan voorspellen hoe de beurzen op korte termijn zullen evolueren. Wat we wel weten, is dat de markten geduldige en gedisciplineerde beleggers op lange termijn hebben beloond.
De echte vraag is niet "Is dit het juiste moment om te duiken?" maar "Heb ik het juiste risicoprofiel en een voldoende lange beleggingshorizon?". Als het antwoord op beide vragen ja is, dan is het beste moment om het water in te gaan, vandaag.